Seminarcyclus 2011

THE POWER OF BEAUTY

Schoonheid verlicht, schoonheid verleidt.
Rethinking Beauty in Architectuur en Design

In de afgelopen jaren is het debat over engagement in vormgeving en architectuur vooral vanuit maatschappelijke thema’s gevoerd zoals sociale cohesie, duurzaamheid, waardecreatie, mobiliteit, identiteit, ruimte etc. Ontwerpers binnen beide disciplines worden opgeroepen om oplossingen aan te dragen; oplossingen die veelal worden gezocht in de functionele kant van het ontwerp.

Met deze ontwikkeling lijkt de aandacht voor de esthetische kant van het ontwerp naar de achtergrond te zijn verdwenen. Op zich misschien een begrijpelijke reactie aangezien architecten en ontwerpers in voorgaande decennia alleen maar om het spectaculaire uiterlijk van hun ontwerp bekommerden, en weinig om de maatschappelijke context en haar gebruikers. Maar nu de starchitects en sterontwerpers op hun retour zijn en vorm als effect en spectaculaire ervaring niet langer PC is, wat betekent dat voor onze opvattingen over schoonheid?

Schoonheid verlicht, schoonheid verleidt belicht de twee uitersten waartussen schoonheid zich de laatste eeuw heeft bewogen: van verheffingsstrategie naar commerciële strategie. Maar is alles wat goed verkoopt, per definitie lelijk?

In de discussie over schoonheid lopen van oudsher de gemoederen hoog op. Niets is zo wispelturig en aan de tijdsgeest gebonden, zo blijkt uit Umberto Eco’s boek De Geschiedenis van de Schoonheid, als schoonheid. Niets lijkt ook zo verstrengeld met culturele, economische en sociale condities: enerzijds is ons schoonheidsideaal – en smaakoordeel – bij uitstek subjectief. Wat wij als mooi ervaren geeft aan wat wij van waarde vinden. Anderzijds zijn we kudde dieren die in vergaande mate beinvloed worden door collectieve mode en trends.

Schoonheid als commerciële verleidingsstrategie heeft ertoe geleid dat alles wat mooi is, verdacht is of als oppervlakkig wordt ervaren. Blijkbaar moet er iets gecamoufleerd worden. Gebrek aan inhoud of substantie? Om te overtuigen van duurzaamheid en degelijkheid kan een ontwerp beter lelijk zijn.

Door deze vercommercialisering is schoonheid als verlichting in de ontwerpwereld uit het zicht verdwenen. En bijna zouden we vergeten dat nog niet zo lang geleden generaties ontwerpers er hele andere ideeën over schoonheid op na hielden en geloofden dat de nabijheid van schoonheid tot betere mensen kon leidden. Maar wat is nu nog over van dit gedachtegoed? Bestaan er voorbeelden van geengageerd ontwerpers voor schoonheid een maatschappelijke functie heeft? Of misschien wel de oplossing biedt? En over wat voor een soort schoonheid gaat het dan?

Schoonheid verlicht, schoonheid verleidt neemt deze twee uitersten als uitgangspunt en gaat op zoek naar nieuwe opvattingen over schoonheid.

Beauty Enlightens, Beauty Seduces

Rethinking Beauty in Architecture and Design

In recent years, the debate around engagement in design and architecture has revolved mainly around social issues such as social cohesion, sustainability, value creation, mobility, identity, space, etc. Designers from both disciplines were asked to come up with solutions to problems in these areas; solutions related primarily to functionality.

This trend seems to have pushed any consideration for the aesthetics of a design into the background; and it is understandable given that in previous decades architects and designers were concerned largely with how a design looked – the more spectacular the better – leaving considerations of the social context and the end user to one side. But now that starchitects and designers have lost their allure, and appearance for the sake of it, for its effect and sensation, are no longer PC, what effect will this have on our conceptions of beauty?

Beauty Enlightens, Beauty Seduces examines the extremes between which our concept of beauty has oscillated over the last century, from it being a vehicle for enlightenment, to a commercial tool. From time immemorial, the discussion surrounding beauty has been a heated one. Nothing, it seems, is so fickle, or so firmly attached to the zeitgeist, as the way we conceive beauty, as Umberto Eco reveals in his book On Beauty — A History Of A Western Idea. And nothing is quite so bound up with cultural, economic and social conditions. On the one hand, our standards of beauty — and taste — are by definition subjective; what we consider to be beautiful indicates what we value. On the other hand, we are social creatures and greatly susceptible to collective fashions and trends.

By using beauty as a way to entice, as a commercial tool, it has become suspect, leading us to regard everything that is beautiful as superficial. It is almost as if beauty is hiding something, a lack of content or substance perhaps. Could it be that the only way to convince us of substance and sustainability in a design is to make it ugly?
In the world of design, commercialisation has led us to lose sight of beauty’s power to uplift. It is as though we have forgotten that not so long ago generations of designers had very different ideas about beauty, believing that exposure to beauty could make us all better people. But is anything left of this school of thought? Are there any contemporary designers who operate from the belief that beauty also has a social role? Or, perhaps, for whom beauty is the answer to the urban, social or for instance ecological problems encountered in the world today? And if so, what sort of beauty would it be?

Beauty Enlightens, Beauty Seduces takes these two extremes and employs them in a quest for fresh definitions of beauty. The programme consists of lectures and a debate in which thinkers and designers from both disciplines can offer their views on why beauty is important.

Curator/Moderator Christel Vesters